Gwamnatin Amurka ta yi kira da kakkausan harshe ga gwamnatin Nijeriya da ta ƙara ƙaimi wajen kare al’ummomin Kiristoci a ƙasar nan.
Mataimakiyar Sakatariyar Harkokin Siyasa ta Amurka, Allison Hooker, ita ce ta yi wannan kira a yayin wani babban taron Kwamitin Aiki na Amurka da Nijeriya da aka gudanar a Abuja yau Alhamis.
Ta ce duk da cewa an samu wani cigaba a watannin baya-bayan nan, hare-haren da aka kai kwanan nan na nuna cewa dole ne Nijeriya ta ƙara yin ƙoƙari domin tabbatar da tsaron Kiristoci.
A cewar ta: “Yau muna nan ne domin tattauna yadda za mu haɗa ƙarfi da ƙarfe wajen daƙile tashin hankali kan al’ummomin Kirista, ta hanyar ba da fifiko ga yaƙi da ta’addanci da rashin tsaro; binciken hare-hare da hukunta masu aikata laifuka; da rage kashe-kashe, tilasta gudun hijira, da sace-sacen Kiristoci, musamman a jihohin Arewa ta Tsakiya.
“Dangane da kare Kiristoci, gwamnatin Nijeriya ta samu nasarar kuɓutar da Kiristoci 38 da aka sace daga wani coci a Jihar Kwara, da kuma wasu 265 da aka sace daga Makarantar Katolika ta St. Mary. Wannan gagarumin cigaba sakamakon haɗin gwiwar mu da gwamnatin Nijeriya ne.
“Duk da haka, muna nuna damuwa kan rahotannin baya-bayan nan da ke cewa ‘yan bindiga sun sace Kiristoci sama da 170 a Jihar Kaduna a ranar 18 ga Janairu.
“Muna son ganin an kawo karshen irin wannan tashin hankali. Kuma muna nan domin aiki tare da gwamnatin Nijeriya da nufin kare Kiristoci da haƙƙin su na yin addinin su cikin ‘yanci da tsaro.
“Muna kira ga gwamnati da ta yi aiki tare da hukumomin ƙananan hukumomi domin gano inda aka kai waɗanda aka sace tare da tabbatar da kuɓutar da su, haka kuma ta haɗa kai da ƙungiyoyin farar hula (NGOs) domin biyan buƙatun iyalan waɗanda abin ya shafa a wannan lokaci.”
Hooker ta ce bunƙasa ‘yancin addini da tsaro zai ƙara danƙon alaƙar Amurka da Nijeriya a wasu ɓangarori, ciki har da kasuwanci, haɗin gwiwar tattalin arziki, martanin kiwon lafiya, da yaƙi da ta’addanci, tare da tallafa wa ‘yan gudun hijira na cikin gida komawa zuwa garuruwan su.
Taron ƙolin da aka gudanar a Abuja ya samu halartar manyan jami’an gwamnati daga Amurka da Nijeriya.
A cewar ta, bunƙasa ‘yancin addini da tsaro zai taimaka wa Amurka da Nijeriya su ƙara cin moriyar juna daga dangantakar su, “ta hanyar kankama yarjejeniyoyin kasuwanci da tattalin arziki, raunana ƙungiyoyin ta’addanci da ke barazana ga muradun mu, da ƙarfafa martanin kiwon lafiya, da dai sauran su.’
Hooker ta ce: “Har ila yau, muna fatan gano hanyoyin mayar da ‘yan gudun hijira na cikin gida zuwa garuruwan da aka kore su a jihohin Arewa ta Tsakiya, daƙile shigowar makamai da kuɗaɗe zuwa ƙungiyoyin ta’addanci, faɗaɗa bincike, da tabbatar da gurfanar da ɗaiɗaikun mutane da ƙungiyoyin da ke aikata muggan laifuka.”
Da yake mayar da martani, Mai Ba Shugaban Ƙasa Shawara kan Tsaro (NSA), Malam Nuhu Ribaɗu, ya ce Nijeriya ƙarƙashin jagorancin Shugaba Bola Ahmed Tinubu ta ɗauki matakai masu ma’ana da gaggawa domin fuskantar rashin tsaro, ciki har da ƙara haɗin gwiwar ayyukan tsaro da tura jami’an tsaro zuwa wuraren da suka fi buƙata, musamman al’ummomin da ke fuskantar hare-hare a kai a kai kan fararen hula da ƙungiyoyin addini.
“An daidaita waɗannan umarni da ayyuka na zahiri. Nijeriya na faɗaɗa tsarin gargaɗi da martani cikin gaggawa, tare da samar da kundin bayanai na ƙasa wanda zai zama tushen bayanai ɗaya tilo, ingantacce kuma abin tabbatarwa kan mutuwa da raunuka da tashin hankali ya haddasa.
“Wannan kokari zai karfafa yanke shawara bisa hujja, daukar alhaki, da ingancin martanin tsaro,” in ji shi.
Ribadu ya ce an kara kaimi wajen bincike da gurfanar da wadanda ke da hannu a hare-haren kan al’ummomin addini domin tabbatar da cewa tashin hankali ba a fuskantarsa da karfi kadai ba, har da adalci da daukar alhaki.
“Najeriya kasa ce mai dimbin bambance-bambance, kuma kare dukkan ‘yan kasa—Kiristoci, Musulmi, da masu sauran akidu—abu ne da ba za a yi sulhu a kansa ba. Duk wani tashin hankali da aka yi da sunan addini ana daukarsa a matsayin hari ga kasa Najeriya gaba daya.
“Saboda haka, martaninmu ya kunshi ayyukan tsaro, bin doka da oda, kariyar jin kai, da sadarwa ta dabaru, domin tabbatar da cewa nasarorin aiki suna haifar da amincewar jama’a da karfafa dankon zumunci,” in ji shi.
Yayin da yake jaddada cewa haɗin gwiwar Nijeriya da Amurka yana aiki, Ribaɗu ya ce yana da muhimmanci a auna cigaba ba bisa abubuwan da suka faru daban-daban a cikin yanayin tsaro mai rikitarwa ba, sai dai bisa alƙiblar da ake bi gaba ɗaya, shawarwarin da aka ɗauka a matakin ƙoli na gwamnati, da ƙarfin hukumomi da ake gina domin hana, mayar da martani, da hukunta tashin hankali a duk inda ya faru.
“Nijeriya na ganin wannan ita ce hanya mafi alhaki kuma mafi inganci wajen haɗin gwiwa da kimantawa.
“Haka kuma, mun yarda cewa haɗin gwiwar mu da Amurka ya wuce haɗin kan tsaro kaɗai. Ya haɗa da ƙarfafa dimokiraɗiyya, girmama bin doka da oda, kwanciyar hankali a yankin Yammacin Afirka, da ƙudirin bai ɗaya na hana masu tsattsauran ra’ayi da miyagun ‘yan wasa cin gajiyar giɓin shugabanci ko rarrabuwar al’umma.”
Taron ya zo ne bayan sace masu ibada sama da 100 a ƙauyen Kurmin Wali da ke Ƙaramar Hukumar Kajuru ta jihar, inda ‘yan bindiga suka kai hari.
An sace masu ibada sama da 100.
Bayan kwanaki da ‘yan sanda suka fara musanta faruwar lamarin, daga baya suka tabbatar da harin da sace-sacen.
Lamarin ya fusata wasu masu ruwa da tsaki, ciki har da Ƙungiyar Kiristoci ta Nijeriya (CAN).
Harin ya ƙara tsananta damuwa kan tashin hankalin addini a Nijeriya.
Gwamnatin Jihar Kaduna da ‘yan sanda sun fara musanta sace-sacen a ranar Litinin, amma daga baya a ranar Laraba ‘yan sanda suka janye matsayar su, suka tabbatar cewa lallai an sace masu ibadar.
