Gwamnatin Tarayya ta musanta rahotannin da ke yawo cewa gwamnatin Shugaba Bola Ahmed Tinubu ta karɓi sabon bashi har tiriliyan ₦80 cikin shekaru uku, tana mai cewa adadin da ake yaɗawa ya samo asali ne daga kuskuren fahimtar yadda ake ƙididdige bashin ƙasa.
Ministan Kuɗi kuma Ministan Tattalin Arziki na Ƙasa, Taiwo Oyedele, shi ne ya bayyana hakan yayin da yake gabatar da bayani gaban Kwamitin Kuɗi na Majalisar Dattawa.
Oyedele ya ce mutane da dama suna kwatanta adadin bashin da gwamnatin Tinubu ta gada lokacin da ta hau mulki da wanda ake da shi a halin yanzu, sannan su ɗauka cewa duk bambancin da aka samu sabon bashi ne.
Ya ce a zahiri akwai manyan dalilai guda biyu da suka sa adadin bashin ya ƙaru a bayanan hukuma ba tare da hakan na nufin an karɓi sabon bashi ba.
A cewar sa, dalili na farko shi ne sake ƙididdige bashin ƙasashen waje bayan sauyin darajar naira. Ya bayyana cewa tun da ana bayyana bashin Najeriya da kuɗin naira, faɗuwar darajar kuɗin ƙasar ta sa ƙimar bashin ƙetare ta ƙaru da sama da tiriliyan ₦40 a cikin bayanan hukuma.
“Ba sabon bashi aka karɓa ba, ƙimar bashin da ake bin ƙasar ce kawai ta sauya sakamakon canjin darajar naira,” inji shi.
Ministan ya ce dalili na biyu shi ne bashin Ways and Means da gwamnatin da ta gabata ta karɓa daga Babban Bankin Nijeriya (CBN), wanda daga baya Majalisar Dokoki ta amince a mayar da shi cikin bashin gwamnati na hukuma.
Ya ce wannan mataki ya ƙara kusan tiriliyan ₦33 a cikin bayanan bashin ƙasa, amma ya jaddada cewa ba sabon bashi ba ne, domin bashin ya riga ya wanzu kafin gwamnatin Tinubu ta hau mulki.
Oyedele ya kuma bayyana cewa wani kaso mai yawa na bashin cikin gida da gwamnati ke karɓa a halin yanzu na sake fasalin tsofaffin basussuka ne (refinancing), inda gwamnati ke karɓar sabon bashi domin biyan tsohon da ya kai lokacin biya.
Ya ce irin wannan tsari ba yana nufin an ƙara sabon nauyin bashi ba.
Ministan ya ƙara da cewa bashin da gwamnatin Tinubu ke karɓa ana amfani da shi ne wajen aiwatar da manyan ayyukan ci gaban ƙasa da samar da ababen more rayuwa, tare da tabbatar da ɗorewar bashin Nijeriya domin kada ya zama nauyi ga tattalin arzikin ƙasa.
Saboda haka, Gwamnatin Tarayya ta ce ba daidai ba ne a ce ta karɓi sabon bashi har tiriliyan ₦80 cikin shekaru uku, tana mai cewa ƙarin da aka gani a bayanan bashin ya samo asali ne daga sauyin darajar naira, shigar da bashin Ways and Means cikin bayanan hukuma da kuma sake fasalin tsofaffin basussuka.
