A matsayin ka na magidanci, ka sani cewa tsaron iyalin ka amana ce a wuyan ka, kuma ba a bar ta a kan addu’a kaɗai ba, sai an haɗa addu’a and ilmi and taka-tsantsan da tsari.
1. Kulle Gida da Kula da Kofa
Ka sabar wa iyalin ka rufe gida ko da yaushe, musamman:
- Bayan sallar Asuba
- Da rana
- Da dare
Kada a buɗe ƙofa sai an tabbatar:
- Waye ne?
- Daga ina ya fito?
- Me ya kawo?
Kada a taɓa buɗe ƙofa kai-tsaye, ko da:
- Ya ce ɗan NEPA ne. Ya ce mai ruwa ne
- Ya ce mai allurar Polio ne ko wani abu daban.
Sai an tabbatar da sahihancin sa ta waya ko maƙota.
2. Tsarin Fita daga Gida (Movement Protocol)
Idan zakl ka fita:
- Ka sanar da iyalin ka inda zaka je
- Lokacin da kake tsammanin dawowa
Idan za ka aiko wani mutum, ka faɗa musu sunan sa da dalilin zuwan sa.
Idan ba ka aiko kowa ba, ka gaya musu kar su karɓi kowa a madadin ka.
3. Tsarin Sadarwa (Communication Security)
Ka lazimci kiran iyalin ka a kai a kai
Kada ka taɓa barin wayar iyalin ka babu kati, ko da ₦100 ne
Ka tanadi waya ta musamman a gida don gaggawa (emergency phone)
Idan iyalin ka ko maƙota suka kira ka:
- Kada uzuri ya hana ka ɗaga wa
- Ko kana taro, ka fita ka ɗaga
- Idan ba ka samu ba, ka kira su nan take
4. Lambobin Gaggawa (Emergency Contacts)
Ka tabbatar iyalin ka suna da lambobin:
- Maƙwabta nagari (maza da mata)
- ‘Yan banga / vigilante na unguwa
- Mai’unguwa
- Jami’an ‘yan sanda mafi kusa
Ka rubuta lambobin:
- A waya
- A takarda a manne a bango
- A haddace su
5. Tsaron Cikin gida (Internal Security)
Kada iyali su yawaita faɗar sirrin gida
ada a gaya wa mutane:
- Lokacin da maigida baya nan
- Ko cewa suna su kaɗai a gida
Ka hana yara:
- Yawaita buɗe ƙofa
- Yarda da baƙi
6. Haske a Muhalli
Ka tabbatar da:
- Fitilu a waje da cikin gida idan da hali.
- Gyara katanga da ƙofa
Kada a bar:
- Duhu duhu da za a iya ɓuya
- Ɓarayi suna tsoron haske.
7. Alamomin Haɗari (Threat Indicators)
Ka horar da iyalin ka su kula da:
- Mutanen da ke zagayawa ba tare da dalili ba
- Motoci da suke tsayawa suna kallo
- Masu tambayar bayanai da yawa
Idan an lura: a kira kai ko jami’an tsaro nan take
8. Haɗa Kai da Maƙwabta (Community Security)
- Ka gina kyakkyawar alaƙa da maƙwabta
- Ku kafa tsaron unguwa
- Ku raba jadawalin sa ido
- Ku riƙa sanar da juna duk wani abu da ake zargi
Unguwa mai haɗin kai tana da wahalar kai hari.
9. Kada a Dogara da Addu’a Kaɗai
Haƙiƙa: “Addu’a makami ce, amma ilmi garkuwa ne.”
- Ka yi addu’a
- Ka dage da addu’a
- Ka ƙarfafa imanin ka
Amma ka sani: Annabi (SAW) ya ce ɗaure raƙumin ka sannan ka yi tawakkali.
10. Darasi daga Abin da Ya Faru A Kano
Abin da ya faru na kisan mutane 7 kwanan nan a Kano da na baya duk da suka faru:
- Darasi ne mai zafi
- Gargaɗi ne ga kowa
- Nuna cewa haɗari ba ya ba da sanarwa
- Mu sani rigakafi ya fi magani
Ƙarshen Saƙo
- Tsaro ba aikin gwamnati kaɗai ba ne.
- Tsaro alhakin kowa ne, musamman magidanci.
Allah ya jiƙan su, Allah ya kare mu da iyalan mu, amin.
* Abdullahi Bakoji Adamu mai sharhi ne kan harkokin tsaro
